SHBA dhe Irani bien dakord: Hapet Ngushtica e Hormuzit, zgjatet armëpushimi

SHBA dhe Irani kanë arritur një marrëveshje që parashikon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe zgjatjen e armëpushimit.

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, deklaroi se marrëveshja mes SHBA-së dhe Iranit për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe zgjatjen e armëpushimit është tashmë e përfunduar, në një zhvillim diplomatik që pritet të lehtësojë krizën globale të energjisë të shkaktuar nga konflikti. Marrëveshja, e arritur pas javësh negociatash intensive që pas armëpushimit fillestar të muajit prill, pritet të nënshkruhet të premten në Zvicër.

Trump shkroi në platformën Truth Social se pas nënshkrimit të marrëveshjes dhe nisjes së procesit të pastrimit të minave detare, nafta do të rrjedhë sërish në të dy drejtimet për rajonin dhe tregjet botërore. Ndërkohë, Këshilli i Lartë i Sigurisë Kombëtare i Iranit njoftoi se teksti i memorandumit të mirëkuptimit është finalizuar dhe se lufta do të përfundojë menjëherë në të gjitha frontet, përfshirë Libanin.

Reagimi i tregjeve ishte i menjëhershëm. Çmimi i naftës Brent ra me 4.4 për qind, duke zbritur në 83.51 dollarë për fuçi, ndërsa tregjet financiare shënuan rritje. Indeksi Stoxx Europe 600 u ngjit me 0.9 për qind në nivel rekord, ndërsa kontratat futures të S&P 500 dhe Nasdaq sinjalizuan një hapje pozitive në Wall Street.

Roli i Katarit dhe Pakistanit në negociata

Marrëveshja u konfirmua edhe nga Katari dhe Pakistani, të cilët kanë udhëhequr përpjekjet ndërmjetësuese për zgjatjen e armëpushimit me 60 ditë, rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe krijimin e një kornize negociuese për programin bërthamor iranian.

Sipas marrëveshjes, ngushtica do të rihapet gradualisht gjatë 30 ditëve të para, ndërsa forcat iraniane do të angazhohen në pastrimin e minave. Gjatë periudhës 60-ditore të armëpushimit, Irani nuk do të aplikojë tarifa kalimi për anijet që përdorin këtë korridor strategjik. Në të njëjtën kohë, SHBA-ja do të heqë bllokadën detare ndaj porteve iraniane.

Programi bërthamor dhe heqja e sanksioneve

Irani do të rikonfirmojë angazhimin e tij për të mos zhvilluar apo siguruar armë bërthamore. Teherani dhe Uashingtoni pritet të zhvillojnë bisedime për mënyrën e trajtimit të rezervave të uraniumit të pasuruar, sipas një mekanizmi të dakordësuar mes palëve. Një nga opsionet minimale të diskutuara është hollimi i të gjithë uraniumit në territorin iranian, nën mbikëqyrjen e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike.

Nëse marrëveshja zbatohet sipas parashikimeve, ajo mund të kontribuojë në zbutjen e krizës energjetike globale, e cila u përshkallëzua pas konfliktit që ndikoi në tregtinë ndërkombëtare, turizëm dhe furnizimin me energji.

Tensionet me Izraelin

Zhvillimet diplomatike erdhën pak orë pasi Donald Trump kritikoi ashpër kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu pas një sulmi izraelit kundër Hizbollahut në periferitë jugore të Bejrutit. Izraeli argumentoi se sulmi ishte përgjigje ndaj lëshimit të dronëve nga Hizbollahu drejt veriut të vendit.

Trump deklaroi se sulmi nuk duhej të kishte ndodhur dhe se, megjithëse Izraeli kishte të drejtë të mbrohej, incidenti ndaj të cilit po përgjigjej ishte shumë i vogël për të justifikuar një veprim të tillë. Sulmi ndodhi ndërsa negociatorët katarianë ndodheshin në Teheran për të finalizuar marrëveshjen mes SHBA-së dhe Iranit.

Burime diplomatike bëjnë të ditur se ndërmjetësit u larguan nga Teherani pas 17 orësh negociatash intensive dhe se gjatë kësaj jave do të zhvillohen takime përgatitore në Doha, përpara nënshkrimit zyrtar në Zvicër dhe nisjes së negociatave teknike për zbatimin e marrëveshjes.

Burimi: Monitor

Më të lexuarat